KUALA LUMPUR – Jalanraya bukan litar perlumbaan, namun bagi mereka yang menjadikannya medan menguji kelajuan, garisan penamat selepas ini boleh membawa kepada pintu penjara.
Pindaan Akta Pengangkutan Jalan 1987 yang memperkenalkan kesalahan khusus berkaitan perlumbaan haram dan menduga kelajuan dijangka mula dilaksanakan pada 1 November 2026, tertakluk kepada proses pewartaan akhir.
Perubahan itu memperkenalkan Seksyen 42A, yang membolehkan tindakan diambil terhadap perbuatan berlumba atau menduga kelajuan di jalan raya sebagai satu kesalahan khusus.
Bagi kesalahan pertama, pesalah boleh dikenakan denda antara RM2,000 hingga RM10,000, atau penjara sehingga dua tahun, atau kedua-duanya.
Bagi kesalahan kedua atau berulang, hukumannya meningkat kepada denda antara RM5,000 hingga RM20,000, atau penjara sehingga lima tahun, atau kedua-duanya.
Tak perlu tunggu kemalangan berlaku
Perubahan paling penting bukan semata-mata pada tempoh penjara.
Sebelum ini, aktiviti lumba haram lazimnya boleh diambil tindakan melalui peruntukan berkaitan pemanduan berbahaya. Namun, kerajaan mengakui terdapat cabaran apabila pihak berkuasa perlu membuktikan elemen tertentu bagi kesalahan berkenaan.
Seksyen 42A diwujudkan untuk menutup ruang tersebut.
Menerusi peruntukan baharu, perbuatan berlumba atau menduga kelajuan itu sendiri menjadi kesalahan khusus. Ini bermakna tindakan penguatkuasaan boleh diambil tanpa perlu menunggu sehingga perlumbaan berakhir dengan kemalangan, kecederaan atau kematian.
Menteri Pengangkutan, Anthony Loke, turut menjelaskan bahawa peruntukan tersebut bukan hanya terpakai kepada motosikal.
Ia merangkumi semua jenis kenderaan motor, termasuk kereta berkuasa tinggi.
Perkara itu penting kerana lumba haram tidak semestinya melibatkan motosikal atau kumpulan yang sering dilabel sebagai “mat rempit”. Kereta berkuasa tinggi juga boleh terlibat dalam perlumbaan di jalan raya dan membawa risiko kepada pengguna lain.
Hukuman sehingga lima tahun bagi kesalahan berulang
Di bawah Seksyen 42A yang baharu, hukuman dibahagikan mengikut kesalahan pertama dan kesalahan berulang.
Kesalahan pertama:
- Denda minimum RM2,000 dan maksimum RM10,000;
- atau penjara sehingga dua tahun;
- atau kedua-duanya.
Kesalahan kedua dan seterusnya:
- Denda minimum RM5,000 dan maksimum RM20,000;
- atau penjara sehingga lima tahun;
- atau kedua-duanya.
Ini bermakna seseorang yang melakukan kesalahan berulang tidak hanya berdepan kenaikan jumlah denda, tetapi juga peningkatan tempoh maksimum penjara.
Namun, hukuman tersebut tidak bermaksud setiap individu yang didakwa akan automatik dipenjarakan.
Kesalahan tetap perlu dibuktikan berdasarkan fakta dan keterangan, manakala bentuk hukuman bergantung kepada keputusan mahkamah.
Bukan hanya “mat rempit” yang disasar
Istilah “mat rempit” sering digunakan apabila membincangkan perlumbaan motosikal haram.
Namun, Seksyen 42A sebenarnya tidak dibina berdasarkan label tersebut.
Menteri Pengangkutan menjelaskan bahawa peruntukan berkenaan terpakai kepada semua kenderaan motor, dengan penguatkuasaan dibuat berdasarkan perbuatan dan risiko yang ditimbulkan, bukan jenis atau nilai kenderaan.
Ini bermakna kereta yang digunakan untuk perlumbaan atau aktiviti menduga kelajuan juga boleh termasuk dalam skop peruntukan tersebut.
Perubahan itu menjadi lebih jelas selepas tragedi di Simpang Renggam, Johor pada 1 Jun 2026, apabila lima orang termasuk empat ahli sebuah keluarga maut dalam kemalangan yang menurut Menteri Pengangkutan berpunca daripada dua individu yang memandu kenderaan berkuasa tinggi pada kelajuan tinggi secara berbahaya dan melulu.
Kes tersebut menunjukkan bahawa ancaman perlumbaan di jalan raya bukan hanya mengenai motosikal atau kumpulan tertentu.
Apa yang sebenarnya berubah?
Secara mudah, perubahan itu boleh dilihat seperti ini:
Sebelum ini:
Pihak berkuasa boleh mengambil tindakan melalui peruntukan sedia ada, termasuk kesalahan pemanduan berbahaya, tetapi dalam keadaan tertentu perlu membuktikan elemen kesalahan tersebut.
Selepas Seksyen 42A:
Perlumbaan atau aktiviti menduga kelajuan itu sendiri menjadi kesalahan khusus.
Perubahan tersebut membolehkan penguatkuasaan dilakukan lebih awal.
Dengan kata lain, pihak berkuasa tidak perlu menunggu jalan raya bertukar menjadi lokasi kemalangan sebelum tindakan boleh diambil terhadap aktiviti perlumbaan yang dikesan.
Pemandu mabuk pula bakal berdepan perubahan lain
Pada masa sama, kerajaan turut bergerak ke arah perubahan undang-undang terhadap pemanduan di bawah pengaruh alkohol atau dadah.
Jemaah Menteri telah bersetuju secara dasar dengan cadangan pindaan Akta Pengangkutan Jalan 1987 bagi membolehkan mahkamah memerintahkan pesalah membayar pampasan kepada mangsa atau waris mangsa sebagai hukuman tambahan.
Ini bermakna pendekatan yang sedang dirangka bukan hanya menghukum pesalah melalui penjara, denda atau hilang kelayakan memandu, tetapi turut mengambil kira kesan kemalangan terhadap mangsa dan keluarga mereka.
Namun, bahagian ini belum boleh disamakan dengan Seksyen 42A.
Mekanisme pampasan tersebut merupakan sebahagian daripada pindaan seterusnya yang telah dipersetujui secara dasar dan akan dibawa dalam sesi pindaan akan datang. Ia bukan peruntukan Seksyen 42A yang sama.
Dari pesalah kepada mangsa
Perubahan berkaitan pemandu mabuk membawa satu persoalan yang berbeza.
Apabila seseorang didapati bersalah menyebabkan kemalangan, hukuman seperti penjara dan denda dikenakan terhadap pesalah.
Tetapi bagi mangsa yang cedera atau keluarga seseorang yang maut, kesan kemalangan tidak berhenti apabila hukuman dijatuhkan.
Ada kos rawatan, kehilangan pendapatan, kehilangan pencari nafkah dan kesan lain yang perlu ditanggung keluarga.
Atas sebab itu, kerajaan mencadangkan mekanisme supaya mahkamah boleh memerintahkan pampasan kepada mangsa atau waris, sebagai tambahan kepada hukuman sedia ada.
Bukan sekadar menghukum selepas tragedi
Dua perkembangan ini bergerak dalam arah yang berbeza tetapi mempunyai satu titik pertemuan: keselamatan pengguna jalan raya.
Seksyen 42A cuba membolehkan penguatkuasaan dibuat lebih awal terhadap perlumbaan atau menduga kelajuan.
Mekanisme pampasan pula cuba memastikan mangsa dan waris tidak terpinggir apabila kesalahan pemanduan menyebabkan kemalangan.
Namun, kedua-duanya tidak boleh disalah anggap sebagai satu pakej undang-undang yang sudah berkuat kuasa serentak.
Bagi Seksyen 42A, pindaan telah diluluskan Parlimen dan sedang melalui proses pewartaan akhir, dengan 1 November 2026 disebut sebagai tarikh pelaksanaan yang dirancang.
Bagi mekanisme pampasan pemandu mabuk atau dadah pula, ia masih dalam proses menuju pindaan seterusnya.
Justeru, mulai November nanti, perubahan paling jelas yang perlu diberi perhatian ialah kesalahan khusus terhadap perlumbaan dan menduga kelajuan di jalan raya, termasuk kemungkinan hukuman penjara sehingga lima tahun bagi kesalahan berulang.
Jalan raya mungkin masih menjadi tempat orang bergerak laju untuk mengejar masa.
Tetapi bagi mereka yang menjadikannya litar perlumbaan, garisan penamat selepas ini boleh membawa kepada destinasi yang jauh berbeza, mahkamah dan, jika diputuskan demikian, penjara.
