Setiap kali menjelang Hari Raya Aidilfitri, suasana di Tawau pastinya meriah. Jalan-jalan dipenuhi kenderaan, rumah-rumah dihiasi lampu, dan keluarga yang lama berjauhan akhirnya dapat berkumpul semula. Dapur tidak pernah sunyi, pelbagai juadah dimasak dan dinikmati bersama dalam suasana penuh kegembiraan.
Namun di sebalik keriangan itu, terdapat satu realiti yang sering berulang saban tahun bermula dari malam raya sehingga hari raya kedua atau ketiga, banyak lokasi tempat pembuangan sampah di sekitar Tawau mula penuh dan melimpah, sebahagiannya dibiarkan tanpa selenggara segera. Keadaan ini bukan sahaja mencacatkan pemandangan, malah memberi kesan kepada imej bandar, terutama kepada para perantau dan tetamu luar yang pulang beraya.
Isu Yang Berulang, Bukan Sekadar Soal Kebersihan
Fenomena tong sampah yang melimpah ketika musim perayaan sebenarnya bukan isu baharu. Ia sering berlaku kerana peningkatan mendadak jumlah sisa pepejal — daripada pembungkusan makanan, sisa dapur, hingga peralatan sekali guna yang banyak digunakan ketika kenduri dan rumah terbuka.
Dalam banyak keadaan, masyarakat sebenarnya telah menunjukkan kesedaran dengan membuang sampah di tempat yang betul. Kita jarang melihat sampah dibuang merata-rata tanpa arah. Namun, apabila kapasiti tong sampah seperti tong RORO tidak mencukupi, atau jadual kutipan tidak ditingkatkan mengikut keperluan musim perayaan, keadaan ini akhirnya menyebabkan lambakan yang sukar dielakkan.
Ini menunjukkan bahawa isu yang berlaku bukan semata-mata berpunca daripada sikap masyarakat, tetapi juga berkait rapat dengan keupayaan sistem pengurusan sisa yang perlu disesuaikan mengikut situasi semasa.
Kepentingan Perancangan Musim Perayaan
Dalam konteks pengurusan bandar moden, musim perayaan sepatutnya dianggap sebagai tempoh berisiko tinggi bagi peningkatan sisa pepejal. Justeru, perancangan awal amat penting bagi memastikan kelancaran operasi kebersihan.
Antara cadangan yang boleh dipertimbangkan termasuk:
1. Penambahan Kapasiti Tong Sampah Sementara
Pihak berkuasa tempatan boleh menambah tong RORO sementara di kawasan yang dikenal pasti sebagai berisiko tinggi, seperti kawasan perumahan padat, pasar awam dan lokasi rumah terbuka.
2. Peningkatan Kekerapan Kutipan Sampah
Semasa musim perayaan, jadual kutipan sampah boleh ditingkatkan daripada sekali sehari kepada dua kali sehari di lokasi tertentu. Pendekatan ini telah diamalkan di beberapa bandar lain yang menghadapi lonjakan sisa bermusim.
3. Pelaksanaan Jadual Khas Musim Perayaan
Makluman awal kepada masyarakat mengenai jadual kutipan khas membolehkan orang ramai merancang masa pembuangan sampah dengan lebih teratur.
4. Kerjasama Komuniti dan Sukarelawan
Komuniti setempat boleh memainkan peranan melalui program gotong-royong ringkas selepas hari raya pertama atau kedua, terutamanya di kawasan kampung dan taman perumahan.
Peranan Masyarakat Tetap Penting
Walaupun peningkatan infrastruktur dan operasi amat diperlukan, kesedaran masyarakat tetap menjadi asas utama dalam memastikan kebersihan terpelihara.
Beberapa amalan kecil boleh memberi kesan besar, antaranya:
- Mengikat plastik sampah dengan kemas sebelum dibuang
- Mengelakkan membuang sampah besar tanpa memaklumkan pihak berkuasa
- Mengurangkan penggunaan bahan sekali guna
- Mengamalkan pengasingan sisa asas seperti plastik dan sisa makanan
Kesedaran ini bukan sahaja membantu mengurangkan beban kepada sistem pengurusan sisa, malah mencerminkan budaya masyarakat yang prihatin terhadap persekitaran.
Menjaga Imej Bandar, Menjaga Maruah Bersama
Tawau bukan sekadar tempat tinggal bagi penduduk tempatan, tetapi juga kampung halaman bagi ribuan perantau yang pulang setiap tahun. Apabila mereka kembali dan melihat keadaan yang sama berulang, perasaan sedih dan kecewa pasti wujud, terutama apabila bandar yang dicintai tidak berada dalam keadaan terbaik ketika menerima tetamu.
Dalam perspektif pembangunan bandar, kebersihan adalah sebahagian daripada identiti dan maruah sesebuah komuniti. Bandar yang bersih bukan sahaja memberi keselesaan kepada penduduk, malah meningkatkan keyakinan pelawat dan pelabur terhadap kawasan tersebut.
Ke Arah Penyelesaian Yang Lebih Menyeluruh
Isu pengurusan sampah ketika musim perayaan memerlukan pendekatan bersepadu yang melibatkan semua pihak — masyarakat, pemimpin tempatan, agensi berkaitan dan pihak swasta.
Selain langkah jangka pendek, pendekatan jangka panjang juga boleh dipertimbangkan, seperti:
- Pembangunan pusat pengumpulan sisa yang lebih moden
- Penggunaan teknologi pemantauan tahap penuh tong sampah
- Pendidikan berterusan mengenai pengurusan sisa kepada masyarakat
- Penggunaan kempen kesedaran khas menjelang musim perayaan
Langkah-langkah ini memerlukan komitmen berterusan, namun hasilnya mampu memberi impak besar kepada kesejahteraan bandar dalam jangka panjang.
Raya Bersih, Raya Bermakna
Hari raya adalah simbol kemenangan, kesyukuran dan kebersamaan. Justeru, suasana persekitaran yang bersih dan teratur seharusnya menjadi sebahagian daripada kegembiraan itu.
Dengan kesedaran masyarakat yang semakin meningkat serta penambahbaikan berterusan daripada pihak berkuasa dan agensi berkaitan, tidak mustahil Tawau mampu menampilkan wajah bandar yang bersih dan indah setiap kali musim perayaan tiba.
Akhirnya, menjaga kebersihan bukan hanya tanggungjawab satu pihak — ia adalah tanggungjawab bersama. Kerana bandar yang bersih bukan sekadar mencerminkan sistem yang baik, tetapi mencerminkan masyarakat yang matang dan bertanggungjawab.