Masalah brain drain sering dilihat melalui satu gambaran mudah, rakyat Malaysia yang berpendidikan dan berkemahiran tinggi meninggalkan negara untuk membina kerjaya di luar negara.
Namun, seorang perwakilan di Perhimpunan Agung UMNO (PAU) 2026 membawa satu cadangan yang melihat isu itu daripada sudut berbeza, bagaimana jika bakat yang berada di luar negara tidak semestinya perlu dibawa pulang, tetapi terus dihubungkan dengan Malaysia?
Cadangan itu dikemukakan Muhammad Amir Ikram Mohd Fadil daripada Kelab UMNO Luar Negara (KULN) United Kingdom (UK) ketika membahaskan usul pada PAU 2026.
Beliau mencadangkan supaya diwujudkan Global TVET Talent Network, iaitu sebuah jaringan yang menghubungkan rakyat Malaysia berkemahiran tinggi di luar negara dengan institusi, agensi dan sektor industri di dalam negara.
Bukan sekadar meminta mereka pulang
Selama ini, perbincangan mengenai brain drain banyak tertumpu kepada usaha mengekalkan bakat dalam negara atau menarik mereka kembali selepas berhijrah.
Cadangan Global TVET Talent Network membawa pendekatan yang sedikit berbeza.
Daripada melihat penghijrahan sebagai satu hubungan yang terputus, jaringan itu dicadangkan sebagai penghubung antara bakat Malaysia di luar negara dengan keperluan pembangunan dalam negara.
Dalam erti kata lain, seseorang yang sedang membina kerjaya di luar negara masih boleh mempunyai ruang untuk berkongsi kepakaran, membina kerjasama profesional atau membuka hubungan dengan pihak di Malaysia tanpa semestinya perlu meninggalkan negara tempat mereka bekerja.
Mengapa TVET menjadi tumpuan?
Fokus kepada TVET juga mempunyai kaitan dengan keperluan Malaysia terhadap tenaga kerja berkemahiran tinggi.
Jaringan yang dicadangkan boleh membuka ruang kepada penglibatan rakyat Malaysia di luar negara dalam aspek seperti pemindahan pengetahuan, perkongsian pengalaman industri, pembangunan kemahiran serta hubungan antara institusi tempatan dengan industri antarabangsa.
Antara pihak yang dicadangkan untuk dihubungkan melalui jaringan ini termasuk MARA, syarikat berkaitan kerajaan (GLC) dan industri strategik.
Pendekatan tersebut pada asasnya cuba menjadikan diaspora Malaysia sebagai sebahagian daripada rangkaian pembangunan negara, bukan sekadar kelompok yang berada di luar sistem domestik.
Dari “brain drain” kepada “brain circulation”
Di sinilah muncul satu konsep yang lebih luas daripada sekadar brain drain iaitu brain circulation.
Jika brain drain menggambarkan penghijrahan tenaga berkemahiran keluar dari sesebuah negara, brain circulation melihat mobiliti tersebut sebagai sesuatu yang masih boleh menghasilkan manfaat kepada negara asal melalui pertukaran ilmu, kemahiran, jaringan dan pengalaman.
Bagi Malaysia, pendekatan itu membuka kemungkinan bahawa seseorang tidak perlu memilih antara “tinggal di Malaysia untuk menyumbang” atau “ke luar negara dan dianggap telah hilang”.
Sebaliknya, hubungan dengan negara asal boleh dikekalkan walaupun kerjaya dibina di luar negara.
Tetapi ia bukan jawapan kepada semua masalah
Namun, menjadikan diaspora sebagai jaringan pembangunan tidak bermakna masalah brain drain itu sendiri selesai.
Jika Malaysia mahu mengurangkan penghijrahan bakat dalam jangka panjang, persoalan asas yang mendorong seseorang untuk keluar tetap perlu diberi perhatian, termasuk peluang pekerjaan, ganjaran, mobiliti kerjaya, persekitaran kerja dan prospek masa depan.
Global TVET Talent Network, jika direalisasikan, lebih sesuai dilihat sebagai satu lapisan tambahan dalam strategi pengurusan bakat negara, bukannya pengganti kepada usaha mengekalkan tenaga berkemahiran tinggi di Malaysia.
Bakat yang pergi, tetapi hubungan yang tidak semestinya terputus
Cadangan yang dibawa di PAU 2026 ini akhirnya mengubah sedikit cara kita melihat persoalan brain drain.
Persoalannya bukan lagi hanya berapa ramai rakyat Malaysia yang meninggalkan negara, tetapi juga apa yang berlaku selepas mereka pergi.
Adakah kepakaran, pengalaman dan jaringan yang mereka bina di luar negara turut hilang daripada Malaysia?
Atau bolehkah semua itu disambungkan semula kepada negara melalui satu jaringan yang lebih tersusun?
Itulah ruang yang cuba disentuh melalui cadangan Global TVET Talent Network, menjadikan mobiliti bakat bukan semata-mata cerita tentang kehilangan, tetapi juga tentang bagaimana hubungan dengan bakat Malaysia di seluruh dunia boleh terus dibina dan dimanfaatkan.
